Oyun grupları kaç yaşında başlar ?

kunteper

Mod
Global Mod
Ben bu iki genellemeye de mesafeli yaklaşırım.

Çocuğun cinsiyetinden çok mizacı, gelişim düzeyi, iletişim becerileri, kardeş durumu, daha önceki akran deneyimleri ve içinde bulunduğu ortam önemli.

Bununla birlikte ailelerin oyun grubundan beklentilerinde farklı öncelikler görülebilir. Bazı babalar veya erkek bakım verenler oyunun sonunda çocuğun top atma, tırmanma, denge kurma, el-göz koordinasyonu veya başka çocuklarla pratik problem çözme becerisi kazanmasına özellikle dikkat edebilir. Bazı anneler veya kadın bakım verenler ise çocuğun kendini ifade etmesi, ayrılık kaygısının azalması, arkadaşlık kurması ve duygularını yönetmesi gibi sonuçları daha fazla önemseyebilir.

Ama bu farkları biyolojik bir “erkekler böyledir, kadınlar şöyledir” kuralına dönüştürmek doğru olmaz.

Çocuğun ihtiyacı iki tarafın da bakışını bir araya getiriyor: Hem “Bu etkinlik çocuğuma ne öğretiyor?” sorusu hem de “Çocuğum burada kendini güvende ve ait hissediyor mu?” sorusu önemli.

Zaten NAEYC'nin sosyal-duygusal gelişim üzerine çalışmaları, çocukların arkadaşlarıyla ilişki kurmasının, duyguları tanımasının, ihtiyaçlarını ifade etmesinin, müzakere etmesinin ve gerektiğinde uzlaşmasının gelişimin önemli parçaları olduğunu vurguluyor.

Yani pratik sonuç ile duygusal sonuç birbirinin alternatifi değil.

İyi tasarlanmış bir oyun grubu ikisini aynı anda desteklemeli.

Oyun grubunun yaşı kadar grubun yapısı da önemli

Bence “kaç yaşında başlamalı?” sorusundan sonra sorulması gereken ikinci soru şu: “Nasıl bir oyun grubu?”

12 aylık bir çocuk için 12 çocuklu, yüksek sesli ve sürekli yönlendirme yapılan bir ortam ile 3-4 çocuğun bulunduğu, serbest keşfe izin veren sakin bir ortam aynı şey değildir.

İyi bir oyun grubunda şu özellikleri arardım:

1. Çocukların serbest hareket edebileceği güvenli bir alan bulunması.

2. Yaşa uygun oyuncakların olması.

3. Yetişkinlerin çocukların yerine sürekli müdahale etmemesi.

4. Paylaşma ve sıra alma konusunda yaşa uygun beklenti kurulması.

5. Ağlama veya anlaşmazlığın hemen “başarısızlık” olarak görülmemesi.

6. Fiziksel oyun ile masa başı etkinliklerin dengelenmesi.

7. Çocuğun oyuna katılmak istemediğinde kısa süre gözlemci kalabilmesine izin verilmesi.

8. Eğitmenin veya liderin çocukları karşılaştırmaması.

NAEYC de oyunun çocuk tarafından seçilmesi, merak ve keyif içermesi gerektiğini; yetişkinin rehberlik edebileceğini ancak oyunu aşırı derecede kontrol ettiğinde etkinliğin çocuk açısından oyun niteliğini kaybedebileceğini belirtiyor.

Bu özellikle küçük çocuklarda önemli.

Çünkü iki yaşındaki bir çocuğa 45 dakika boyunca “şimdi bunu yap, şimdi bunu söyle, şimdi arkadaşına ver” demek, dışarıdan düzenli görünse bile gerçek sosyal öğrenmeyi her zaman artırmayabilir.

Gerçek hayattan küçük ama önemli bir örnek

Diyelim ki 22 aylık bir çocuk ilk oyun grubunda sürekli annesinin yanında duruyor. Diğer çocuklar oynarken onları izliyor, oyuncaklara dokunuyor ama kimseyle konuşmuyor.

İlk bakışta “Sosyalleşmedi” denebilir.

Oysa birkaç hafta sonra aynı çocuk başka bir çocuğun blok dizdiğini izlemeye başlıyor. Sonra kendi bloğunu onun yanına koyuyor. Birkaç dakika sonra diğer çocuk onun yaptığına bakıyor. İki çocuk birbirlerinin hareketlerini taklit ediyor.

Burada gerçekleşen şey küçük görünse de gelişimsel açıdan anlamlı: gözlem, ortak dikkat, taklit, mekânsal farkındalık ve akran etkileşimi aynı zincirin parçaları.

NAEYC'nin blok oyunlarıyla ilgili örneğinde de küçük çocukların genellikle paralel oyun oynadığı, ancak akranlarının materyalleri nasıl kullandığını gözlemleyip taklit ederek yeni beceriler öğrenebildikleri aktarılıyor.

Dolayısıyla ilk haftalarda “arkadaş edindi mi?” yerine “başka çocukların davranışlarına ilgisi arttı mı?” sorusu daha açıklayıcı olabilir.

Oyun grubunun faydası sadece çocukla sınırlı değil

Burada çoğu zaman gözden kaçan başka bir taraf daha var: ebeveyn.

Özellikle çocuğun günlük yaşamında yaşıtlarıyla düzenli karşılaşma fırsatı azsa, oyun grubu ebeveyn için de gözlem alanı oluşturuyor.

Çocuğunun başka çocuklarla nasıl iletişim kurduğunu gören ebeveyn, evdeki bazı davranışları daha farklı yorumlayabiliyor.

Örneğin evde sürekli oyuncaklarını fırlatan bir çocuk, oyun grubunda bunu enerji boşaltmak yerine top oyununa dönüştürebiliyor. Ya da evde konuşmayan bir çocuk, başka çocukların yanında bazı kelimeleri daha fazla kullanabiliyor.

UNICEF de oyunun çocukların motor, bilişsel, sosyal ve duygusal becerilerinin yanı sıra ruhsal iyi oluşları açısından da önemli olduğunu vurguluyor.

Bu nedenle oyun grubunu yalnızca “çocuk oyalansın” faaliyeti olarak görmek oldukça dar bir yaklaşım.

Peki hangi yaş en mantıklı?

Tek bir yaş söylemem gerekirse, düzenli ve yapılandırılmış bir oyun grubuna başlamak için 18-24 ay aralığını pratik bir başlangıç noktası olarak görürüm. Fakat bu, 12 aylık çocuğun erken olduğu veya 30 aylık çocuğun geç kaldığı anlamına gelmez.

Kabaca şöyle düşünebiliriz:

12-18 ay: Oyun grubuna başlanabilir. Ana amaç sosyal performans değil; güvenli ortamda keşif, gözlem, hareket ve akran farkındalığıdır.

18-24 ay: Oyun grubunun hareket, taklit ve akran gözlemi açısından çok faydalı olabileceği dönemdir.

2-2,5 yaş: Yan yana oyun ve kısa sosyal etkileşimler belirginleşir. Paylaşma konusunda hâlâ ciddi desteğe ihtiyaç duyulabilir.

2,5-3 yaş: Başka çocukların oyununa katılma ve zaman zaman ortak oyun kurma daha görünür hale gelir.

3 yaş ve sonrası: Ortak hikâye, rol yapma, basit kurallar, sıra alma ve birlikte proje üretme gibi sosyal oyunlar daha belirgin olabilir.

Fakat çocuğun bireysel gelişimi bu yaş çizelgesinden daha önemlidir.

Sonuç: Oyun grubuna başlama yaşından çok, beklentiyi doğru kurmak önemli

Oyun grubuna 18 aylıkken başlayan bir çocuğun 3 yaşındaki çocuklar gibi arkadaşlık kurmasını beklemek nasıl yanlışsa, 3 yaşındaki bir çocuğu hâlâ “yan yana oynuyor, demek ki sosyalleşmiyor” diye değerlendirmek de aynı derecede hatalı olabilir.

Çocukların sosyal gelişimi aşamalı ilerliyor.

Bugün sadece diğer çocuğu izleyen çocuk, birkaç ay sonra onun yaptığını taklit edebilir. Daha sonra aynı oyuncağı kullanabilir. Ardından oyuncağı paylaşabilir. Sonrasında “Sen araba ol, ben otobüs olayım” diyebilir.

Asıl mesele, çocuğu bir sosyal performans testine sokmak değil; güvenli, yaşına uygun ve zorlayıcı ama bunaltıcı olmayan sosyal deneyimler sunmak.

Bu nedenle forumda asıl tartışmaya değer soru belki de “Oyun grubu kaç yaşında başlar?” değil:

Sizce iyi bir oyun grubunun başarısını ne belirler? Çocuğun arkadaş edinmesi mi, hareket becerileri mi, dil gelişimi mi, paylaşmayı öğrenmesi mi, yoksa ebeveyninden bağımsız birkaç dakika geçirebilmesi mi?

Bir de şu soru özellikle ilginç: 2 yaşındaki bir çocuğun başka çocuklarla sürekli birlikte oynamamasını gerçekten bir sorun olarak mı görmeliyiz, yoksa çocukların gelişimsel olarak birbirlerini izleyerek ve taklit ederek öğrenmesini daha fazla mı önemsemeliyiz?

Kaynak olarak başvurulabilecek temel kurumlar arasında CDC'nin gelişimsel kilometre taşları, American Academy of Pediatrics'in HealthyChildren.org içerikleri, NAEYC'nin erken çocukluk eğitimi ve oyun araştırmaları ile UNICEF'in erken çocukluk ve oyun kaynakları bulunuyor. Bu kaynakların ortak noktası da oldukça net: oyun, yalnızca eğlence değil; çocuğun sosyal, duygusal, bilişsel, dilsel ve fiziksel gelişiminin doğal yollarından biri.

Kaynakları metin içinde görünür kılGerçek örnekleri daha somutlaştır

Kaynakları metin içinde görünür kıl

Gerçek örnekleri daha somutlaştır

Yaş önerisini daha temkinli çerçevele
 
Üst